Mapo Letrare

BARIU I PRESPËS






               Publikuar në : 17:00 - 10/08/19 |
mapo.al

Tregim nga Roland Gjoza


 



Çifligari e pa shpatullan të heshtur, kokëulur me sy përplot lutje dhe e mori në punë. E bëri bari.

— Prej nga je?

— Nga Ohri.

— Nga, or djalë, se Ohri është goxha liqen i madh.

— Nga Tushemishti.

— Po pse vjen gjer këtu për punë.

— Mëma më ka zënë shtratin, babai është sakat.

— Pse, s’të dhanë punë në Tushemisht?

Djali ngriti supet.

— Dëgjo këtu, or djalë, dua punë dhe besë prej teje. Do të jap bukë, jo vetëm për ty, po edhe për prindërit e tu e të ma dish për nder.

— Siurdhëron, zotëri.

Mori tufën djaloshi dhe e çoi në rrafshultat e Gollombocit. Rrjetat e peshkut qenë varur mbi hajatet e shtëpive që të pengonin dallëndyshet të mos ndërtonin fole, se bënin pis e kutërbonin. Mbi liqen vozitnin nositë. Dritë gjer dhe në rrobat e trupit. Diellin sikur e kishe në xhep. I pëlqeu djalit kjo mengë e perëndisë dhe punoi me zell të madh, ditën kulloste grigjen, mbrëmave merrte pjesë në meshë dhe bënte kryq për mëmën dhe tatën. E pa murgu i guvës kundruall Golemgradit, ishullit me dymbëdhjetë manastire të kuq dhe i bëri shenjë ta ndiqte. Kam parë, s’kam parë, i tha, po si ty, kaq te ri e kaq të dhënë pas lutjes s’më kanë zënë sytë, kaq vjet që jam murg dhe bëj çudi me ty. Jam hallexhi, tha djali. Pse, ç’të ka ngjarë? I kam të dy të sëmurë, mëmën dhe tatën. Murgut i erdhi keq dhe mbajti një meshë për mëmën dhe tatën e tij. Djalit iu bë qejfi. Ranë kambanat dhe ujët gurëkali ngritën kuaj jeleargjendë lart. Morën djalin dhe e shpunë poshtë në Tushemisht. Dhogat e shtëpisë kërcisnin sikur po u vinte fundi dhe herë herë dëgjohej një gërvimë e mbytur. Tata rrinte pranë vatrës si i gremisur, ndërsa mëma rënkonte, aq sa të këpuste shpirtin.

— Erdhe, bir? pyeti mëma.

— Erdha, po pse rënkon mëmë, ç’të dhëmb?

— S’kemi të hamë, tha tata. Ajo po vdes e pangrëne, bir. Ke sjellë gjë? Duarthatë, bir? Nuk të vjen keq për ne?

Djali mbylli sytë, po lotët s’i përmbajti. Ato i shkanë faqeve të valë e të përvëluar.

— Tatë, i tha ai, dil te gryka e Volorekut ku zbret lumi prej Prespe të shtunë në mëngjes kur këndon qyqja. Atje prit.

Erdhi e shtuna. Prespa, ky liqen i mëndafshtë si puhi ngrihet lart, shumë lart mbi liqenin tjetër, atë të Ohrit, i përndritur prej blusë së vet dhe të qiellit. Djali mori në krahë një dele dhe mu atje në grykën që vrundullonte i çau grykën dhe e hodhi poshtë nëpër ujin e çemtë. Tata pa gjakun ne fillim, si vinte turbulluar turbulluar dhe tufën levorashe të troftës së egër që e ndiqte, pastaj pa si vërshoi tatëpjetë nje dele e tërë me sy të freskët e rrumbulloshe prej mishit e dhjamit të tepërt.

Vajti në guvë djali e iu rrëfye murgut. Ai quhej Vulgaris. Murgu e dëgjoi pa pipëtirë. Zbriti shkallët prej litari dhe i bëri shenjë ta ndiqte. Atje në mjegull lart ishin dymbëdhjetë manastirët ku vetëtinte dhe qielli lëshonte një si tym blu. E mori përdore djaloshin, u kap pas bishtit të mjegullës dhe u ngjit lart në karpet e surmet. Në manastirin e madh shërbente Atë Sllavi. Ai e pyeti djalin;

— Të jep bukë çifligari Prohan?

— Me jep bukë, ujë dhe ndonjë sapllakë hirre, madhëri.

— Asgjë më?

— Asgjë më.

— Kjo që bën ti, bir, quhet vjedhje dhe është në kundërshtim me urdhrin e shenjtë. Mos e bëj më.

— Po mëma e tata? Të vuajnë urie e të vdesin?

— Kjo s’është puna jote, po e zotit.

— E di zoti që çifligar Prohani s’më jep gjë për prindërit e mi të gjorë?

— E di, sigurisht që e di dhe ai do ta gjejë zgjidhjen.

— Nuk pres. Ai mund ta gjejë zgjidhjen me vdekjen e tyre.

— Kjo është punë e tij. Unë të them të mos vjedhësh mallin e tjetrit se zoti shikon dhe ndëshkon, biri im. E ke të shkruar. Ti je vënë në provë, bir. Mos vidh qoftë edhe me çmimin më të lartë, vdekjen e prindërve të tu të dashur. Bindju urdhërit të shenjtë. Mos mëkato, dëgjoje fjalën e perëndisë dhe ndiq udhën që të tregojmë.

Murgu Vulgaris nuk fliste. Më në fund ata zbritën. Nuk do mëkatoj, tha djali. Po atë natë lopçari, një katundar nga Starova i tha se tata i conte te fala dhe i thoshte se ishin bere me mire, gjithashtu i lutej që të shtunën ai të  ndizte sërish qirinj për shpirtin e mëmës. Sa mori vesh se mëma ishte më mirë, ai rrëmbeu një dele tjetër dhe veproi si me të parën. Kështu kaluan gjashtë muaj. Nuk i tha gjë murgut Vulgaris dhe kur u ngjitën sërish në manastir gënjeu dhe Atë Sllavin, i tha se ishte penduar përjetë. E mbajti këtë të fshehtë për muaj e muaj gjersa erdhi dita që vjedhja u zbulua.

Çifligari Prohan i rrëfehej Atë Sllavit. Atë ditë që ndodhi gjëma ai i tha njeriut të shenjtë se kishin ardhur kohë të këqija, të korrat i kish më të pakta për shkak të thatësirës dhe bagëtia po i rrallohej e po i firohej.

— Sa kokë bagëti ke patur? e pyeti Atë Sllavi.

Ai ia tregoi.

— Po tani?

Ai ia tregoi.

Atë Sllavi bëri me mend sa të shtuna kishin shkuar dhe i doli që djali e kishte gënjyer, ai vazhdonte të vidhte.

— Çifligar Prohan, o besimtar i kishës së shenjtë, ty të vjedhin. Zoti i shikon të gjitha, prandaj na ka ngritur kaq lart që të shohim edhe ne. Dhe e kemi pikasur hajdutin.

— Kush është?

— Bariu i grigjes. Ndiqe të shtunën ku shkon..

Çifligar Prohan ndoqi djaloshin që udhëhiqte grigjen në rrafshultat e Gollombocit. Poshtë te gryka e lumit që vërshonte lart prej Prespës priste tata ulur buzë ujit ku në fillim do të dukej gjaku turbull turbulluar i ndjekur nga tufa e kuqe e troftave të egra. Priti e priti, tata gjersa më në fund, kur kishte bërë me mend të kthehej, se i ishte sosur durimi, vërshoi gjaku me bubutimë të madhe, si me shëmbëtirë dhe atij i mbeti fryma se gjaku s’kish fund dhe ndjeu t’i këputen gjunjët e t’i merren mendtë, se e përfshinë parandjenjat, nuk këndoi një qyqe po dy e tre mu lart mbi kokën e tij. Ja, më në fund dhe delja, po dhe si dele s’dukej, ndonëse dele ish, po se ç’kish. U zgjat dhe e tërhoqi në breg. Ishte djali me gërmaz të therur i qepur me lëkurë deleje. O, bir, lëshoi klithmën e lemerishme, ra mbi të e vdiq. Matane vdiq dhe mëma sapo e mori vesh lajmin.

 

 


Etiketa: ,

Pas