Mapo Letrare

E njerëzishmja te Vath Koreshi





Bëni LIKE faqen zyrtare në Facebook
               Publikuar në : 07:54 - 19/01/20 |
PETRIT PALUSHI

Me shkrimtarin Vath Koreshi u njoha qysh në verën e vitit 1995.


Shkak për atë njohje fatlume u bë letërsia. Aty kah maji i atij viti kisha botuar te “Rilindja” (Tiranë), një shkrim për novelën “Dasma e Sakos” dhe njërit prej gazetarëve të “Rilindjes” (Gj. Kola), i kish lënë porosi që, në rastin më të parë kur t’isha në Tiranë, t’i telefonoja.



Në fillim të korrikut u takuam. Pa dyshim, mbresat e para qenë të pashlyeshme. Qe një miqësi e ngushtë që vazhdoi gjatë, mbi një dekadë deri në shuarjen e këtij njeriu në shkurt të 2006-s, nga më interesantët dhe dashamirësit që kam njohur në jetën time.


Qysh nxënës në gjimnaz kisha lexuar disa prej prozave të tij dhe pat zënë vend në mendjen time si shkrimtari që duhej ta lexoja. Me kalimin e kohës do njihesha kohëmbaskohe me krejt krijimtarinë e tij dhe mund të them se është ndër të paktët shkrimtarë shqiptarë (së paku të Shqipërisë), tek i cili s’mund të bëhen dallime në letërsinë e krijuar para 90-s dhe pas saj.

Kjo, për shkak se letërsia e Vath Koreshit pikës’pari ka autonominë e të ekzistuarit si vlerë estetike.

1.

Kish një fisnikëri të tejdukshme, gjithë dritë.

Shpesh herë, duke vënë re atë hipokrizi që rëndonte në jetën e përditshme, thoja vetmevete se ai njeri, sikur kish ardhë në këtë botë pikëlluese, ziliqare dhe shpesh dhe të pashpirt, të dëshmonte si duhej të jetonte, si duhej të sillej dhe si duhej ta përmbushte njeriu misonin e vet mu për atë gjë pse kish ardhë në jetë, edhe pse të qëndronte përkohësisht dhe më pas të renditej me vdekëtarët e gjithëhershëm.

Kësisoj, më dukej se njerëzorja e Vath Koreshit përpiqej të shtegtonte sa të mundte nga njeriu në njeri dhe të përcillte sa më shumë dritë, të shpërndante sa më shumë rreze mirësie që shëmtimi i botës, sidoqoftë, t’ish sa më i vogël.

Qe tepër i vëmendshëm dhe i ndjeshëm në bisedë.

Pikëzohej me sa mundte në fjalët e bashkëbiseduesit. Kësisoj, vëmendja e tij tepër e vëmendshme krijonte një klimë ngrohtësie dhe afërsie deri diku të papërfytyrueshme në bashkëbisedim. Një bashkëbisedim i kësillojtë krijonte vetvetiu një lehtësim tek bashkëbiseduesi a bashkëbiseduesit, një liri të plotë për të thënë atë çka mendon dhe, në fund të mbramë, lehtësisht shfaqej dëshira për t’u takuar prapë.

2.

Qe fundmaji i 2004-s.

Po ktheheshim nga Prishtina për në Prizren e për të vijuar më pas rrugën për në Kukës. Kish për të ndenjur një natë në Kukës dhe për shkak të kohës së nxehtë duhej të nisej për Tiranë të nesërmen, qysh herët, madje ende pa çelë drita si duhet.

Në Prizren ndaluam për do kohë në një Bar pranë Shatrivanit.

Më pas për rreth një orë jemi endur me makinë nëpër rrugët kryesore të Prizrenit. Në një çast i tha shoferit të ngiste më ngadalë makinën.

– S’dua të më kalojnë gjërat shpejt e shpejt, – vazhdoi t’i fliste shoferit.

– Jam shumë i lodhur këtë radhë, – m’u drejtua mua. – Do kisha shumë dëshirë të ecja në këmbë e t’i bija Prizrenit disa herë nëpër të. Por… ndoshta, tjetërherë do lëviz me këmbë nëpër Prizren.

Pak më vonë shtoi:

– Tjetërherë do kalojmë edhe ndonjë natë këtu, por edhe në Gjakovë. Ndoshta dhe në Pejë…

E pashë se u ndje mjaft mirë n’atë qytet. Sikur u mbush me frymë…

– Po të kallëzoj një të fshehtë, – më tha. – Më shkrepi në mendje dhe do të shkruaj një roman për këtë qytet të bekuar. Diçka si për Haxhiun e Frakullës. Por, krejt tjetërndryshe. Një njeri që s’mashtrohet më, që e shijon bukurinë e Prizrenit, që endet e endet nëpër botë me të dashurën e vet që e ka marrë dikund larg dhe mbas një kohe kthehet në Prizren, largohet prapë, rikthehet… Ai botën e ka tashmë në pëllëmbë të dorës dhe asnjë vend i saj s’është më i huaj për të…

Ende s’kishim mbërritur në Doganën e Morinit.

– Tani po e lëmë pak bisedën, – tha. – Në Doganë mendimet sikur vijnë të turbullta… Toka shqiptare prapë me mur në mes…

Mbas një viti a pak më tepër e kam pyetur për fatin e atij romani.

– Ngjarjet e atij romani po qarkullojnë në trurin tim, – tha. – Tani për tani vetëm në trurin tim. Kur të jem pak më i qetë, do t’u kthehem ngacmimeve të para që i mora qysh në Prizren dhe do t’u jap frymë. Së paku, lëndën e kam të plotë…

3.

Në tetor të 2005-s, në një bisedë, kur po flitnim rreth diçkaje që po e shqetësonte, i pata përmendur si me mahi një shprehje të Niçes:

“Jepu njerëzve të vegjël punë se merren me prapësira”.

N’atë rast sikur doli nga vetvetja, u zymtua ndjeshëm në fytyrë dhe më tha:

“Po, por njerëz të vegjël janë shumë, aq shumë sa të marrin frymën dhe s’e lënë njeriun të qetë. I shkreti njeri, gjithë jetën në luftë!”.

Nuk e kam parë ndonjëherë të pikëllohej a të zymtohej në fytyrë.

Edhe nëse kish rast të pikëllohej, ai pikëllim sikur qe vezullues, sikur qe vetëm i atypëratyshëm.

4.

Nganjëherë rastësia të lidh miqësi me dikënd.

Kur kjo rastësi është e këndshme, atëherë njeriu e ndjen veten fatlum pse një rast i tillë i ka dhuruar të përjetojë për shumë kohë një miqësi të veçantë, shpesh deri në kufijtë e të paëndërrueshmes. Një miqësi e prekshme, pa fije qortimi, që rrjedh nga respekti i ndërsjelltë, nga ajo urë komunikimi që mund ta lidhë dhe ta forcojë vetëm njerëzorja.

Aq më tepër, kur është një miqësi që vjen përmes letërsisë.

Kujtimet për njeriun e mirë nuk sosen.

Duket se, sapo mbaron njëri kujtim, sado i zbehtë të jetë, nis e merr jetë tjetri, ku duhet shumë kohë për t’u plotësuar ashtu si duhet plotnia e tyre.

Sëmundja e tij në dhjetëvjetshin e fundit tashmë dihej, por, çuditërisht, ai përmbante në vetvete energji të jashtëzakonshme, të cilat, në vend se të rrudheshin, sikur përtëriheshin e shtoheshin dhe i patën lënë shkrimtarit udhë të çeltë t’ish tepër triumfues në botën e krijimit. Por jo vetëm në botën e krijimit. Ai vazhdonte t’i ruante marrëdhëniet me miqtë, shokët e kolegët, njëlloj si më përpara, me të njëjtin intensitet dhe me të njëjtën dashuri.

Çdokënd në pamje të parë mund ta mashtronte trupi i tij i gjatë, i drejtë si filiz, që sikur nuk rëndohej për shkak të sëmundjes dhe të moshës, por merrte vazhdimisht hijeshi; ndërkaq, fytyra e tij mbante ngazëllim të vazhdueshëm, që sikur merrte e jepte dritë.

Po afrohej tek të shtatëdhjetat, dhe pakkush mund ta merrte për një moshë të tillë.

Atë s’po e rëndonte mosha që po hidhte rrënjë dalngadalë, thuajse pa u ndjerë, por po e brente ndërdheshëm sëmundja. Ai ndoshta vetë e ndjente atë gjë. Ndoshta pakkush e ndjente një gjë të tillë. Por, besoj se n’atë rreth të ngushtë qenë vetëm bashkëshortja e vet dhe fëmijët.

Nuk besoj se ndokush e shkonte nëpër mend se ai do t’ikte aq shpejt, pa pasur mundësi të lëshonte një lamtumirë të gjatë për miqtë dhe dashamirët e shumtë. Se edhe ikja e përhershme e tij qe aq papritmas, si me thënë, erdhi si vjen rrufeja në të kthjellët. Qe një ikje disi mashtruese, si për t’u thënë miqve se pat shkuar përkohësisht dikund larg, shumë larg prej kësaj bote të mbrapshtë, si për të pushuar sadopak dhe për t’u kthyer rishtas me një mall të ri për të shkruar dhe për të qëndruar pranë njerëzve. Ndoshta kjo ka të bëjë me atë që pikëllimi për të mos shfaqej kur ai të lëngonte në shtratin e vdekjes, por të shfaqej në një ditë të zakonshme sapo të jepej kumti i ndarjes me të. Qe njëfarësoj, një përpjekje për të shmangur pikëllimin që askush s’e kish marrë me mend se do t’ish aq pranë.

(Nga libri në dorëshkrim: “Udhëtimi i mbramë i Vath Koreshit”, Pranverë 2006)


Etiketa:

CLOSE
CLOSE
Pas