Mapo Format

Krasniqi flet për Mapon: Reforma është eksperiment ndërkombëtar, do zgjidhet me presionin e tyre






               Publikuar në : 13:12 - 28/07/18 |
mapo.al

Eksperti i Institutit të Studimeve Politike, Afrim Krasniqi thotë se, rezultatet e vetingut do të jenë shumë larg pritshmërive publike dhe se procesi do të zgjasë 8-11 vjet


Z.Krasniqi, si e vlerësoni deri më tani procesin e vetingut? Cilat në këndvështrimin tuaj kanë qenë rastet pikante dhe të diskutueshme?



Procesi real i vetingut ka ndodhur vetëm dy muajt e fundit. E gjithë periudha tjetër nga korriku 2016 ishte kohë e humbur dhe periudhë eksperimentale me vetingun. Me numrin e madh të vendimeve nga KPK në dy muajt e fundit është e qartë se vetingu po jep rezultatet e para. Ne po shohim se si njerëz të pushtetshëm dhe deri dje të paprekshëm sot po largohen nga sistemi, dhe ky është lajm trefish i mirë. Sepse tregon se edhe në një mjedis kaq korruptiv si Shqipëria operacione të thella antikorrupsion si vetingu mund të funksionojnë, sepse jep mesazh për prurjet e reja në sistem që të jenë më profesionale dhe më të ndershëm dhe sepse jep shpresë se të njëjtin model do të ndjekim më pas edhe në politikë.

A janë të gjitha vendimet e drejta?

Strukturat e vetingut janë bazuar kryesisht në njërin nga tre elementet e vlerësimit, vetëm në burimet e pasurisë. Shumica e detajeve janë të interpretueshme, ndaj ku ka interpretim, ka edhe debat mbi vendimmarrjen. Ndaj pritet që të gjithë kandidatët që rrëzohen nga KPK të kalojnë në Kolegjin e Apelimit dhe me siguri, shumë prej tyre edhe në Gjykatën e Strasburgut. Problemi është se nëse 60% e rasteve lidhet me pasurinë, çfarë ka bërë ILDKP gjatë 10 ditëve të fundit; nëse në 40% të rasteve ka informacion kritik nga DSIK përse është heshtur prej 10-15 vitesh prej tyre? Përse kemi paguar e vijojmë të paguajmë taksat tona për struktura që rezulton se nuk kanë bërë detyrën? Nga ana tjetër, është e habitshme sesi shoqatat e gjyqtarëve dhe prokurorëve nuk kanë dhënë asnjë deklaratë mbështetëse për ndonjë vendim të strukturave të vetingut. Përse të mos distancoheshin nga anëtari i tyre nëse ka patur prova për korrupsion? Përse të mos tregojnë se janë pro reformës dhe pranimit të përgjegjësisë nëse ka përgjegjësi? Këto mendoj se janë problemi kryesor dhe për këtë nuk po flet asnjë.

Si i shikoni kritikat e PD-së dhe pasojat që po sjell vetingu duke boshatisur gjykatat?

Nëse opozita zgjedh të kontestojnë çdo vendim të strukturave të vetingut ajo është jo produktive dhe krijon idenë se është kundër reformës. Nëse ajo vlerëson rastet pozitive dhe kritikon rastet negative, do të sillej si opozitë konstruktive dhe do të ruante kredencialet e korrikut 2016. Deri tani ajo ka zgjedhur kontestimin në bllok, madje me disa kundërti. P.sh., PD zyrtarisht kërkoi që një gjyqtar i shkarkuar të hetohet penalisht për akuzën e dënimit në Itali, ndërkohë që dy ditë më pas figura e dytë më e rëndësishme në këtë parti e mori atë maksimalisht në mbrojtje. Pyetja është: cila është PD dhe cili flet në emër të saj? PD ka patur të drejtë në kritikat për të paktën dy raste, një në gjykatën Tiranë dhe një në Gjykatën e Lartë, por nuk ka pasur të drejtë në një numër më të madh rastesh kontestuese. Për më tepër, struktura e vetingut është zgjedhur me konsensusin e saj, me marrëveshje, dhe hyrja e elementëve të diskutueshëm në to mund të parandalohej edhe në kohën e marrëveshjes së majit 2017.

Sistemi aktual është në krizë. Gjykata Kushtetuese ka rënë, Gjykata e Lartë nuk është vendimmarrëse, KED ka humbur shumicën e anëtarëve dhe procesi do të vonohet edhe nga pushimet vjetore. Ekspertët e reformës, përfshirë ata ndërkombëtarë, nuk kanë qenë të përgatitur për këtë gjendje dhe kjo mbetet përgjegjësi e tyre profesionale. Nga ana tjetër, aktorët politikë që votuan reformën e korrikut 2016 duhet të gjejnë zgjidhje emergjente deri në zgjedhjen e qëndrueshme. Pritshmëritë pozitive janë se në nëntor ka mbaruar vlerësimi për 57 rastet e listës së parë dhe krijohet KED për të nisur procesin normal të kandidatëve për në Kushtetuese. Pritshmëritë pesimiste janë se konsensusi i heshtur antireformë i tri partive kryesore do të vijojë të jetë pengues dhe procesi i ngritjes së institucioneve të reja të zgjasë deri në pranverën e vitit 2019.

Në çdo rast ka katër përfundime të rëndësishme: e para, çdo reformë tani, sado problematike, është më e mirë sesa sistemi i korruptuar i drejtësisë që patëm para 2018; e dyta, ky është një eksperiment ndërkombëtar dhe si i tillë, do të zgjidhet/imponohet me presion ndërkombëtar duke pamundësuar konsensusin antireformë të partive të mëdha; e treta, rezultatet e vetingut do të jenë në çdo rast shumë larg pritshmërive publike, sidomos në kohë. Procesi do të zgjasë 8-11 vjet, dyfish më gjatë sesa politika u ka thënë qytetarëve. E fundit, në një shoqëri pa kulturë shtetërore e demokratike, të prirur nga lidhjet fisnore, krahinore dhe politike, sfida për shtet të së drejtës dhe pavarësi institucionesh është e mbetet sfidë jo e muajve apo viteve, por e dekadave të ardhshme.


Etiketa: , , ,

CLOSE
CLOSE
Pas