Mapo Letrare

Një kone e lumtur/ Sabahattin Ali








Bëni LIKE faqen zyrtare në Facebook
               Publikuar në : 21:13 - 22/11/20 |
Sabahattin Ali

Gjithmonë në krijimtarinë time kam folur për të hidhurën në jetë. Përse? Këtë pyetje ma kanë bërë kushedi sa herë, duke shprehur kështu edhe pakënaqësinë e tyre, edhe miqtë e mi sentimentalë. “Po pse,veç e keqja e trishtimi t’i paska zënë sytë? Pse, vetëm për të varfërit e barkthatët do të shkruash gjithmonë? Nuk shihke gjë tjetër ti veç fëmijve të pastrehë, që shesin gazetat e darkës e mbledhin rrugëve bishta cigaresh; veç fshatarëve të këputur, që s’përtojnë të vrasin njëri tjetrin për një pëllëmbë tokë a një gllënjkë ujë; veç të burgosurve që dergjen qelive; veç të sëmurve që vdesin pa e shijuar ndihmën e mjekësisë? Nuk shihke gjë tjetër veç padrejtësive shekullore? Nuk paska mbetur në këtë botë asgjë e bukur, që të kënaqë syrin? A s’na thua përse të gjithë heronjtë tuaj janë fytyra të kapitura e zemrat të coptuara nga hidhërimi? Nuk u gjendka në tërë vendin as edhe një njeri i lumtur?



Kush tha që jo! Mjafton të kërkosh me kujdes. Për këtë punë nuk duhet vajtur e kërkuar fshatrave të humbura, nuk duhet të lodhesh së koti periferive të qytetit. Këtu çdo gjë duket sheshit… Dhe këtu tek ne jo vetëm që ka njerëz të lumtur, por ka bile edhe qenër të lumtur. Prandaj dhe unë vendosa të mos shkruaj këtë herë për urinë, vuajtjen dhe urrejtjen, po për rehatinë, barkun plot e dashurinë.


Në rajonin ku banoj rrugët janë të gjëra e të asfaltuara; ca pishëza, mbjellë në të dy anët e tyre, u japin një pamje të këndëshme, megjithëse nuk bëjnë shumë hije. Po që të rrisësh sejcilën prej këtyre pishëzave kushton më shtrenjtë se sa t’i japësh shkollë një fëmije, birit të një varfanjaku.



Çdo mëngjes të zë syri gra të veshura me sqimë që shetisin trotuareve me karroca fëmijësh ngjyra-ngjyra për dore. Fytyrat faqekuqe të fëmijëve tërë shëndet janë të qeta e të kënaqura. Brenda në karroca, mbi batanije mëndafshi, prehen qetë-qetë lodrat e tyre. Ata janë aq shumë, sa fëmijët nuk dinë cilën të kapin më parë, herë tundin xhërgërxhinglën e herë u fryjnë ca sazkave të vockla. Pranë karrocave ecin fëmijë pak më të mëdhenj në moshë, që seç u thonë mamave të tyre, duke lëvizur kokat kaçurrela-kaçurrela. Kur gratë zënë muhabete interesante e kënaqen me njëra tjetrën, për fëmijët kujdesen dadot e veshura pastër.



Në parkun e vogël ca vogëlushë faqekuq, me kova e lopata të vogla ndër duar, sillen andej-këndej nepër rërë, hapin kanale të vegjël, ngrejnë pallate e pastaj i prishin me doçkat e tyre të buta. Aty pranë, ulur në një stol të vogël, me një libër në gjuhë të huaj në dorë e një kapele të bardhë prej kashte, rri guvernantja. Pak më tutje, një zonjë e shkuar në moshë, me një shami me katrorë në kokë, merr me të mirë të nipin, që ia ka shkrepur të qarit.


Në një stol tjetër ca zonja të pashme thurin triko e njëkohësisht shpifje e thashetheme për të njohurit e tyre.

Kudo dritë, kudo qetësi.

E prap se prap në fytyrat e të gjithëve duket një mërzi e madhe. Ajo endet si një pezhishkë e fortë dhe njëkohësisht aq e hollë, sa nuk mund ta hetosh menjëherë. Por jini të vemendshëm dhe do ta shihni këtë mërzi në atë vështrimin e ftohtë e indiferent, do ta ndjeni në atë të qeshurën e kotë e të shtirë. Të duket sikur ata nuk e dëgjojnë njëri – tjetrin , bile nuk dëgjojnë as vetën e tyre, mendimet u fluturojnë larg, larg. Para së gjithash, atyre nuk u vijnë në kokë kurrfarë mendimesh e kjo nuk i shqetëson fare. Qeshin, megjithëse nuk janë të gëzuar. Por edhe pse gjithmonë janë të kënaqur nga jeta, nuk u pëlqejnë aspak ndryshimet.

Çdo mëngjes një djalosh që, duke u nisur nga xhaketa e stofit ngjyrë kafe, e mbërthyer me kujdes në të gjitha kopsat deri tek fyti, mund të jetë portjer a shërbëtor  i ndonjë familje të pasur, rëndë-rëndë, siç i ka hije pozitës së tij, shetit nepër rrugë një kone të vogël, të cilën e tërheq me kujdes me një rrip të hollë të hollë pëlhure të thurur prej leshi e mëndafshi.. Në qafë, për t’u lidhur me ripin, ka një qafore të butë po prej pëlhure.

Kjo kone, që s’është më e madhe se dy pëllëmbë, me çape të vogla ecën rëndë – rëndë. Veshët e saj leshatakë ngjyrë kafe i varen në tokë. Herë pas here djaloshit i duhet të rregullojë hapin me atë të kones. Kur ajo ka qejf të ndalet pak, edhe ai ndalet e pret, ndërsa kur kones i shkrep të vazhdojë rrugën, ai e ndjek pas.

Në ditët e ftohta dhe me shi kones i veshin një mbulojë të bukur shajaku ngjyrë kafe të hapët me një shirit blu të theksuar. Ajo është e pastër dhe i mbulon kones mirë e mirë shpinën, putrat e vockla e të shkathta e pastaj kopsitet poshtë barkut. Kuptohet, që atë e ka qepur një rrobaqepës i mbaruar. Leshi i kones shkëlqen nga pastërtia. Kur koneja, me një pamje krejt naive, i afrohet ndonjë peme (arsyet ne i dimë mirë!) ai goxha djalë, që pa u lodhur shumë mund të prashiste një arë të tërë, rri e pret përderisa “shpirtka” e tij të ketë mbaruar punë.

Dhe atëherë që të dy vazhdojnë rrugën.

Koneja me mbulojë nuk ua var fort të lehurave të qenëve të tjerë. Bile edhe atëherë kur ndonjë zagar i madh, që e ka zgjidhur i zoti, i afrohet me hungurimë, ajo gjakftohtë, vazhdon udhën e saj e nuk ka frikë nga zagari që vjen për ta kafshuar. Në mbrojtje të kones hidhet djaloshi. Ai, me të bërtitura e shqelma, e largon qenin e huaj.

Po rastisi që konen e zotërisë së tij ta sulmojnë njëherësh disa zagarë, ai e merr me kujdes në duar, i fshin lehtë e lehtë leshrat e bëra me pluhur dhe në sytë e tij lexohet qartë një shqetësim i madh: “ Mos m’i ka ndodhur gjë kones? ” Tek e  kontrollon me dorë nepër trup, koneja, e sigurtë se rreziku kaloi, shikon me vemendje poshtë, zgjatet t’i afrohet tokës dhe tund bishtin.

Një ditë e takova shërbëtorin në dyqanin e mishit. Kishte kohë që vërente deshët e therur e të rjepur dhe më në fund urdhëroi t’i prisnin të brendëshmet e një qingji të njomë.

-S’po kutoj,- tha ai duke numëruar kusurin, – përse nuk e shisni mëlçinë e dashit? Koneja e jonë, përshembull, nuk i ha as mushkëritë e as zemrën. Le, pastaj, që edhe mëlçinë ia japim të zier. Provo e jepi një copë mushkëri në vend të mëlçisë, s’ta prek me gojë! Mushkëria i bën dëm stomakut të saj, na tha veterineri, që e vizitoi para pak ditësh.Të keqen e saj! Qen është vërtetë, po kupton gjithëçka! Interesant, apo jo?! Hë ç’ke, s’dëgjove? – iu kthye çunakut ndihmës kasap, qe deshi t’i sillte të gjitha të brëndshmet.

– Mëlçinë sillma këtu, të tjerat hidhi në kosh!

Kur çunaku ia mbështolli në paketë, ai doli në rrugë.

Një ditë tjetër e pashë pranë deriçkës së një kopshti të madh plot e përplot me lule që të kënaqnin shpirtin me aromën e tyre. Mbante nën sqetull një batanije fanellate me push dhe u ul në sediljen e një limuzini luksoz.

Kur vura re se batanija filloi të lëvizë dhe në veshë më erdhën disa tinguj të çudishëm, nuk u përmbajta dhe e pyeta:

-Ç’ke këtu? Mos i ka ndodhur gjë qenit, larg qoftë?

-Jo. – tha i shkujdesur dhe më hodhi sytë nga koka tek këmbët.- Sot koneja është kollitur tri herë. Kur vjen pranvera, ajo përherë kollitet, por zonja u bë merak. Po e shpie në klinikë ta vizitoj.

Para pak kohësh u takova me shërbëtorin, kur po futej në kopësht. Ai po tërhiqte për rripi një tjetër kone me turinj të mprehtë. Leshin që i mbulonte shpinën e kish të bardhë e të gjatë. Pranë tij ecte edhe një shërbëtor tjetër, me të njejtën xhaketë stofi ngjyrë kafe, si edhe i pari.

-Ç’ka ngjarë?- u interesova.- E paskeni ndrruar konen?

Me sa duket ai nuk më mbante mend që unë isha interesuar për shëndetin e qenit disa ditë më parë, sepse më vështroi me përbuzje nga koka gjer tek këmbët, por megjithatë begenisi të më përgjigjet.

-Ç’thua kështu? Koneja jonë është në kopësht. Nuk ia dëgjon zërin nga kolibja e saj?

Jo larg vilës ishte një shtëpizë e vërtetë e rehatëshme ngjyrë bari. Prej andej, njëmend, të vinin ndër veshë ca të lehura që ndërpriteshin herë pas here.

-Si është e mundur? – u habita. – Më parë koneja juaj nuk lehte asnjëherë.

– E di si është puna? Koneja jonë u mërzit vetëm, filluan t’i hipin nervat. Zonja dërgoi të thërrasin menjëherë veterinerin, i cili tha se duhej blerë edhe një kone tjetër, për t’i bërë shoqëri!…

…Ah sa i dua kafshët! Dua çdo gjë të gjallë dhe kam dëshirë që të gjithë të jetojnë të lumtur. Dhe kur shoh të lumtur qoftë edhe një kone të vockël, zemra më mbushet me gëzim. Fundja, unë s’kam lindur në këtë botë, që të shkruaj vetëm për gjëra të hidhura. Zemra ime zien nga dëshira të flasë për të bukurën, të këndshmen, të gëzueshmen, të lumturën. Dhe atëherë, nëqoftëse të gjithë bashkëatdhetarët e mi, do të gëzonin vetëm një të dhjetën që gëzon një kone e vogël, u jap fjalën e nderit se nuk do të shkruaj kurrë më as edhe një tregim të hidhur…

Shqipëroi: Mustafa Tukaj

1


Etiketa:

CLOSE
CLOSE
Pas