Mapo Letrare

Një palë çorape mëndafshi














Bëni LIKE faqen zyrtare në Facebook
               Publikuar në : 15:17 - 29/08/21 |
Kate Chopin

Përktheu nga anglishtja: Mustafa Tukaj






Një ditë zonja Sommers, një grua imcake, krejt papritur u bë pronarja e pesëmbëdhjetë dollarëve1. Nga mënyra se si iu mbush e iu frye kuleta e saj e vjetër, e ngrënë, iu duk se pikërisht këta pesëmbëdhjetë dollarë ishte një shumë goxha e madhe parash, që po i falte ndjesinë e një vlere të tillë të cilën nuk e kishte provuar prej vitesh.
Por ajo, që po e mundonte së tepërmi, ishte çështja se si do t’i përdorte këta para. Për një apo dy ditë ajo u end andej këtej në një gjendje të përhumbur, por në fakt ishte e zhytur në hamendje e llogari. Nuk dëshironte të vepronte me ngut, të bënte diçka që pastaj, ndoshta, mund të pendohej. Por ishin orët e gjata të natës, kur ajo rrinte shtrirë e ndërthurte plane në mendjen e saj që, siç po i dukej, sikur ia bënin të qartë rrugën drejt një përdorimi të saktë e të arsyeshëm të parave.


Një apo dy dollarë i duheshin shtuar çmimit të zakonshëm për këpucët e Xhenit, të cilat do të siguronin një kohëzgjatje të vlefshme, më shumë se sa zakonisht. Mund të blinte aq e kaq metra perkal2 që të qepte bluza të reja për çunat dhe për Xhenin e Megin. Vetëm ca kohë më parë, kishte menduar që bluzat e vjetra t’i arnonte vetë me kujdes.







Megi kishte nevojë për një fustan tjetër. I kishte zënë syri ca syresh shumë të bukur në vitrina dyqanesh dhe ishin vërtetë me hesap. E prap se prap do të tepronin mjaftueshëm për dy palë çorape të reja, që një herëpërnjëherë do t’ia kursente atë djall arnimi! Mund të blinte kapa për djemtë dhe kapela marinari për vajzat. Pamja e “zogjve” të saj të veshur bukur e pastër e me rroba të reja, për herë të parë në jetën e tyre, e bënte të mos e zinte vendi dhe gjumi nga padurimi.




Fqinjët shpesh flisnin për ca “ditë të bukura” që shtatpakta zonja Sommers i kishte njohur, para se t’i shkonte ndërmend, se dikur do të bëhej zonja Sommers. Ajo nuk vetëkënaqej me kujtimet e sëmura të së shkuarës… Ajo nuk kishte fare kohë, qoftë edhe një sekondë të vetme t’ia kushtonte së shkuarës. Nevojat e së tashmes i kishin gëlltitur çdo privilegj. Ngandonjëherë e lemeriste përfytyrimi i së ardhmes si një përbindësh thatanik i përerrët. Po për fat, e ardhmja nuk vjen kurrë…



Zonja Sommers ishte grua që ua dinte vlerën shitjeve të lira dhe nuk e kishte për gjë të priste në këmbë me orë të tëra që t’i afrohej pëllëmbë pas pëllëmbe mallit që shitej me çmin të ulët. Po të qe nevoja, rrugën mund ta çante edhe me bërryla; kishte mësuar si të mbërthente mallin që donte, si të mos e lëshonte nga dora e ta shtrëngonte me ngulm e vendosmëri, derisa t’i vinte rralla që t’i shërbenin, pavarësisht se kur…

Por atë ditë ajo ndjehej e mekur dhe e kapitur. Kishte ngrënë një drekë krejt të lehtë….Në fakt, kur i ra ndërmend për të, po ushqente fëmijët, pastaj ndreqi dhomën dhe u përgatit të dalë për të bërë pazarin, kështu që harroi fare dhe nuk futi asnjë kafshatë në gojë…

…Zuri vend në një fron të rrotullueshëm përpara njërit prej banakëve të arkës që, në krahasim me të tjerët, ishte pothuajse bosh. Duhej të mblidhte një grimë forcë e guxim që pastaj të çante përmes asaj turme njerëzish të paduruar që po rrethonin shiritat kufizues prej pëlhure të ngjyrosur.

…Ndjehej krejtësisht e këputur dhe ashtu kot mbështeti dorën mbi banak. Nuk mbante dorashka. Pas pak e kuptoi se dora i kish ndeshur në diçka të lëmuar, që po i jepte kënaqësi nga prekja. Uli kokën dhe vuri re se dora i prehej mbi një turrë çorapesh mëndafshi. Një afishë aty pranë bënte me dije se çmimi i tyre kishte rënë nga dy dollarë e gjysëm për palë në një dollar e nëntëdhjetë e tetë cent. Vajza e re prapa banakut e pyeti nëse kishte dëshirë të kontrollonte serinë e trikotazheve prej mëndafshi. Ajo buzëqeshi, si t’i kishin thënë të kontrollonte një tiarë3 me diamantë në çastin e fundit, para se ta blinte. Por ajo vazhdoi t’i prekte këto gjëra të buta e të shndritshme luksi, tashmë më të dy duart, i ngrinte lart të shihte si shkëlqenin dhe i rrëshqiste përmes gishtrinjve të saj.

Dy njollëza hektike u shfaqën befas në mollëzat e saj të zbehta. Ngriti kokën drejt vajzës.

– A thua të ketë në mes tyre edhe masën tetë e gjysëm?

Kishte çdo numur të masës tetë e gjysëm. Në fakt, kishte më shumë të kësaj mase se të tjerave. Ja, një palë blu të çelur, ca në blu më të hapët, ca të tjera krejt të zeza dhe me hije të verdha tanini dhe grije.

Zonja Sommers zgjodhi një palë të zeza dhe i afroi t’i shihte me kujdes, thua se po verifikonte endjen e tyre, për të cilën shitësja e siguroi se ishte e shkëlqyer.
– Një dollar e nëntëdhjetë e tetë cent!- i tha me zë të lartë.

– Mirë, po e marr këtë palë.

I dha vajzës një pesëdollarëshe dhe priti për kusurin dhe pakon.

Ç’pako e vockël që ishte! Do të humbiste aty në thellësinë e çantës së saj të stërngrënë, me të cilën bënte pazarin…

…Pastaj Zonja Sommers nuk mori u drejtua nga një banaku tjetër i shitjeve të lira. Mori ashensorin që të ngrinte një kat më lart, në sallonin e grave.

Këtu, në një cep të veçuar ndrroi çorapet e saj prej pambuku me të rejat prej mëndafshi, që porsa kishte blerë. As që i shkoi ndërmend ta shqyrtonte imtësisht përmes një procesi mendor, as të arsyetonte me vetveten, as të rropatej të shpjegonte qoftë edhe për kënaqësi motivin e veprimit të saj. Madje, ajo nuk po mendonte fare! Thjeshtë i dukej sikur në ato çaste po bënte një pushim të shkrurtër, larg detyrës së saj të mundimëshme e rraskapitëse, sikur kishte humbur në ca impulse mekanike që tash drejtonin veprimet e saj dhe po e çlironin nga përgjegjëshmëria…

Ç’kënaqësi të prekje mëndafshin e njëmendtë me mishin e saj. Pati qejf të mbështetej në kolltukun e veshur me tapiceri të butë dhe të shkrihej e tëra në luksin e tij. Dhe ashtu bëri për një copë herë.

Pastaj riveshi këpucët, mbështolli çorapet e pambukta dhe i rrasi në çantën e saj. Paskëtaj u ngrit, i ra tërthur dhe shkoi fill e tek pavioni i këpucëve, ku zuri vend që të provonte ndonjë palë.

Nuk kënaqej lehtë. Ishte buzëhollë. Shitësi nuk mund ta dallonte që aty dhe nuk mund t’i thoshte në i shkonin këpucët me çorapet, apo jo. Tërhoqi paksa fundin, i kthej këmbët në një anë dhe kokën në anën tjetër, teksa hodhi sytë me të shpejtë mbi këpucët me majë plot shkëlqim. Këmbët dhe nyjet i dukeshin shumë bukur. Nuk po e besonte se ata i përkisnin asaj dhe ishin pjesë e saj. Ajo kërkonte një përputhje elegante dhe të përsosur. Ia tha këtë djaloshit që po i shërbente: asaj nuk i bëhej vonë për çmimin, një apo dy dollarë më shumë, për sa kohë që merrte atë që dëshironte!…

…Zonja Sommers nuk kishte provuar dorashka prej kohësh. Në raste të rralla, nëse kish blerë ndonjë palë, gjithmonë do të ishin nga mallrat me ulje, aq të lira sa, nuk do shumë mend të kuptosh se ato, kurrsesi, nuk mund t’i rrinin bukur në duar…
Tashmë ajo e mbështeti bërrylin në cepin e banakut të dorashkave dhe një krije

së e hirshme, e re dhe sjellshme, e brishtë dhe e shkathtë në bisedë i ngjeshi zonjës Sommers në dorë një “shevro”4 të gjatë deri matanë kyçeve. Ajo ia shtroi butë e butë me dorë deri mbi kyçe, i mbërtheu kopsën me kujdes dhe, për një sekondë apo dy, ata u përhumbën, duke admiruar dorën e vogël e simetrike të veshur me dorashkë…
Po prap kishte edhe vende të tjera, ku paraja mund të shpenzohej!

…Një turrë me libra e revista gjendeshin në vitrinën e një kioske vetëm pak hapa tutje në rrugë. Zonja Sommers bleu dy revista të shtrenjta, nga ato që ajo ish mësuar të lexonte dikur, në ditët kur edhe kish provuar gjëra të tjera të këndshme… I mori pa i mbështjellë.

Në kryqëzim të rrugës ajo ngriti paksa fundin. Çorapet e saj, dhe këpucët, dhe dorashkat që i kishin rënë aq mirë, kishin ndikuar mrekullisht në sjelljen e saj, i kishin krijuar një ndjenjë sigurie se ajo i përkiste një shumice të veshur me sqimë.

Ndjehej shumë e uritur. Në një rast tjetër ajo do ta kishte fashitur ashkun për të ngrënë, deri sa të mbërrinte në shtëpi, ku ajo do të kishte sajuar pastaj një filxhan çaj dhe do të kishte ngrënë dy kafshatë me ç’të gjente. Por shtysa që tashmë po e drejtonte, nuk mund ta lejonte ta pranonte një lloj mendimi të tillë.
Në cep të rrugës ndodhej një restorant. Kurrë nuk e kishte kaluar më parë pragun e tij. Nga ngandonjëherë, ashtu kalimthi, i kishte zënë zyri mbulesa damasku të pastra dhe kristal farfuritës, si dhe kamarierë haplehtë që u shërbenin njerëzve të veshur me modë.

Kur hyri askush nuk u befasua, as nuk u shtang nga pamja e saj disi e drojtur. U ul krejt e vetme pranë një tryeze të vogël dhe menjëherë një kamerier i vemendshëm iu afrua të merrte porosinë. Nuk donte të hante shumë, vetëm ta thyente me ca kafshata të shijshme: një kotletë qengji me sallatë lakërorje, diçka të ëmbël, përshembull një frapé me ajkë, një gotë verë Rini dhe në fund një filxhan të vogël kafeje pa qumësht. Ndërsa priste t’i shërbenin, ashtu ngeshëm u ndrroi edhe njëherë vendin dorashkave të saj dhe i vuri përbri. Pastaj mori njërën nga revistat dhe i hodhi një sy të shpejtë, duke prerë faqet e ngjitura me biçakun e saj tehtopitur.

Gjithçka ishte e këndëshme. Mbulesat prej damasku ishin edhe më të pastra, se ç’i qenë dukur nga prapa dritares dhe kristali edhe më rrëzëllitës.. Përreth kishte gra dhe burra pamjeqetë, që as nuk e kishin vënë re fare, tek hanin drekë ulur rreth tryezash të vogla, njëlloj si e saj. Dëgjohej një melodi e shtruar dhe e ëmbël, kurse nga dritarja frynte një puhizë e lehtë. Ajo hante një çapë dhe lexonte dy tri fjalë, dhe gjerbte një hurbë verë bojëqelibari, dhe përdridhte gishtrinjtë e këmbës në çorapet e saj të mëndafshta… A kishte çmim një kënaqësi e tillë? Ia numëroi paratë kamerierit një për një dhe i la në tabaka një monedhë extra, prandaj dhe ai u përkul para saj si para një princeshe me gjak mbretror.

…Ende kishin mbetur para në kuletën e saj dhe tundimi tjetër ngriti krye në formën e një afisheje teatri.

Vetëm pak çaste më vonë ajo hyri në teatër. Shfaqja kishte nisur dhe njerëzit dukeshin të ngjeshur e si të paketuar në sallë. Por aty – këtu kishte ndenjëse të lira dhe atë e shoqëruan pikërisht në njërën prej tyre, në mes grashë të veshura plot shkëlqim, që kishin ardhur thjeshtë për të vrarë kohën, për të rrufitur sheqerka dhe për të nxjerrë në pah rrobat e tyre ngjyrëndezura. Kishte edhe shumë syresh, që kishin ardhur thjeshtë për të parë pjesën teatrale dhe aktrimin. Me bindje mund të thuhej, se zor mund të gjendej një tjetër në atë sallë të sillej si zonja Sommers. Asaj po i bënte përshtypje të madhe gjithçka, skena, aktorët, njerëzit përreth. Ajo rrëmbehej pas gjithçkaje dhe kënaqej. Qeshte me çastet komike dhe derdhte lot në skena tragjike (edhe gruaja me rroba far-furitëse pranë saj qau në momente tragjike.) Madje edhe shkëmbyen dy tri fjalë për këtë. Pastaj gruaja me rroba farfuritëse fshiu sytë, përthithi hundët me një shamizë të vockël pëhure të hollë e të parfumuar dhe i zgjati zonjës Sommers pakon me sheqerka.

Shfaqja mbaroi, muzika u shua ngadalë, turmat pa u ngutur lanë sallën. Thua se mbaroi një ëndërr!

Njerëzit u shpërndanë në të gjitha anët. Zonja Sommers shkoi në cep të rrugës dhe priti tramvajin.

…Një burrë, i ulur përballë i kish ngulur sytë e tij të mprehtë dhe sikur ia kishte endja të studionte fytyrën e saj të vogël e të zbehtë, i rënë në mendime për të deshifruar atë çfarë shihte. Në të vërtetë ai nuk shihte asgjë, vetëm po të ishte një magjistar i zoti do të pikaste një dëshirë të saj tepër të fortë, që tramvaji të mos ndalte askund, për asnjë çast, por të ecte e të ecte pafund…

—————————————————————————————————-

3.Një shirit i zbukuruar me xhevahirë, që vihet mbi ballin e gruas. Shën. i përkth.
4. .Meshinë e butë dhe hollë e bërë prej lëkurës së kecit. Shën. i përkth.

1


Etiketa:

CLOSE
CLOSE
Pas