Aktualitet

Normaliteti i ri i borxhit publik





Bëni LIKE faqen zyrtare në Facebook
               Publikuar në : 22:00 - 27/04/20 |
mapo.al

Alan Friedman


Nuk do të jetë vetëm fondi i mundshëm i Rimëkëmbjes Evropiane, dhe as një plan i SURE apo MES, që do ta shpëtojnë ekonominë europiane e sidomos atë italiane e spanjolle, por do të jetë blerja e letrave me vlerë nga Banka Qendrore Evropiane përmes një programi të gjerë të lehtësimit sasior të zgjatur në vite.


Në të gjithë Evropën, veçanërisht në Itali por edhe në Shtetet e Bashkuara, vlerat e borxhit do të bëhen dukshëm më të larta, por pa ndonjë rrezik falimentimi, sepse e kemi paravendosur dhe pa rreziqe ristrukturimi. Do të mësohemi me këtë situatë të re.


Mario Draghi e shkruajti qartësisht këtë në faqet e Financial Times rreth një muaj më parë. Në shkrimin e tij të rëndësishëm, ish-presidenti BQE argumentonte se ekziston vetëm një mënyrë për të parandaluar recesionin e rëndë të shkaktuar nga pandemia e koronavirusit, në një përshkallëzim drejt një Depresion të ri të Madh: “Është e qartë”, shkruan ai, “që përgjigja do të duhet të rezultojë në një rritje të konsiderueshme të borxhit publik.


Humbja e të ardhurave të vërejtura tashmë nga sektori privat – dhe çdo borxh i marrë për të kompensuar ata të ardhura – në fund të fundit, tërësisht ose pjesërisht, do të duhet që të absorbohen nga buxhetet publike. Nivelet shumë më të larta të borxhit publik do të bëhen një tipar i përhershëm i ekonomive tona, dhe do të jenë edhe më të larta për shkak të marrjes përsipër së paku edhe të një pjese të borxhit privat “.

Pikërisht ky është “normaliteti i ri”.

Por çfarë do të thotë, në terma konkrete ky “normalitet i ri”? Për ta kuptuar këtë, është e dobishme të shikojmë tre tregues kryesorë. Para së gjithash, duhet të jemi të vetëdijshëm për faktin se, përballë rënies së PBB-së prej të paktën dhjetë pikë përqindje, dhe nevojës për burime për të shpenzuar, raporti borxh/PBB, psh tani në 135 përqind për Italinë, në fund të këtij viti do të shkojë midis 160 dhe 170 përqind. Mbresëlënëse? Po, por ka shumë të ngjarë të ndodhë. Edhe në anën tjetër të oqeanit, borxhi publik amerikan, nga 106 përqind aktualisht, pritet të tejkalojë 120 përqind. Një nivel që nuk është parë që nga viti 1946.

“Por Italia dhe Evropa nuk kanë Shtetet e Bashkuara,” mund të thotë dikush. “Disa vende janë shumë më të rrezikuara!” E drejtë. Dhe kjo na sjell në treguesit e dytë dhe të tretë. Në zonën e euros – kjo është premisa e dytë – Pakti i Stabilitetit jo vetëm që u pezullua, dhe bashkë me të edhe detyrimi për të mbajtur raportin e deficitit ndaj PBB-së nën 3 përqind. Në fakt, gjithçka që deri dje konsiderohej se ishte një dogmë për tu zbatuar, papritmas është vënë në dyshim, ose ka rënë. Më në fund, premisa e tretë: BQE, e cila këtë vit do të blejë letra me vlerë italiane, apo edhe spanjolle për qindra miliarda euro, nuk do të ndalojë së vepruari kështu më 31 dhjetor 2020, por do të vazhdojë këtë “lehtësim sasior 2” masiv edhe për disa vjet. Është një kusht thelbësor, sepse vetëm në këtë mënyrë mund të sigurohet qëndrueshmëria e borxheve publike me kalimin e kohës. Kjo është norma e re, ky është borxhi i ri normal. Nëse institucione të tilla si BQE dhe Fondi Monetar Ndërkombëtar, ekonomistët, bankat dhe qeveritë do të adoptojnë tezën e Draghit dhe do të njohin situatën që sapo përshkrova si të mirëqenë. Po ashtu edhe tregjet financiare do të përshtaten. Kaq e thjeshtë. Pikë. Sepse në fund të fundit, psikologjia e tregjeve financiare, perceptimi i asaj që është e pranueshme ose jo, pasqyron konsensusin e atyre që qeverisin dhe menaxhojnë ekonominë botërore.

Sigurisht, është e mundur që Standard dhe Poor të ulen vlerësimin për borxhin italian apo spanjoll që nesër, duke e çuar atë në nivele shumë më të ulta. Por, në përgjithësi, fati i Italisë apo Spanjës do të varen më shumë nga aftësia e partive qeverisëse për të treguar veten më pak grindavece dhe shumë më të përgjegjshme. Një sfidë e jashtëzakonshme. Le ta pranojmë: tërheqja e fondeve nga MES dhe fondet e Fondi i Rimëkëmbjes Evropiane, do të duhet të jenë masive. Por nëse arsyetimi im mban, nëse me të vërtetë ekziston ky “normalitet i ri” që unë po e imagjinoj, atëherë kjo rrethanë nuk do të çojë në mospërmbushje ose në një ristrukturim të borxhit, por në një fazë të brishtë të rritjes zero për disa vjet, do të kemi një mur mbrojtës: rrjetin e ngurtë të sigurisë së BQE. Historia, edhe një herë, do të dëshmoje se Draghi pati të drejtë. Dhe për Italinë nuk do të jetë e çuditshme që pikërisht ai të jetë në Quirinale në fund të mandatit të Sergio Mattarellas, në janar 2022. /LaStampa

Përktheu: Mapo.al


Etiketa: ,

CLOSE
CLOSE
Pas