Aktualitet

Pse bletët më në fund po gjallërohen





Bëni LIKE faqen zyrtare në Facebook
               Publikuar në : 15:46 - 07/05/20 |
mapo.al

Izolimet kanë vënë në ndalesë një numër praktikash që dëmtojnë insektet, duke krijuar një botë miqësore për bletët e egra – dhe dashamirësit e natyrës shpresojnë që disa nga këto ndryshime mund të jenë të qëndrueshme.


Ndërsa njerëzit kanë qenë të kufizuar në shtëpitë e tyre këtë pranverë, jeta e egër është përballur me më pak shqetësime njerëzore, trafik dhe ndotje të gazrave. Në Izrael, derri i egër po mësyn më tej në qytetin e Haifa sesa më parë, ndërsa delfinët po përshkrojnë gjithnjë e më shumë Bosforin, ngushticat në Turqi që zakonisht shërbejnë si një rrugë e ngarkuar transporti.


Një kafshë që mund të shihte një ringjallje shumë të nevojshme është bleta e egër, thonë shkencëtarët. Popullsia e bletëve po bie me shpejtësi në të gjithë botën për shkak të humbjes së habitatit, ndotjes dhe përdorimit të pesticideve, ndër faktorët e tjerë.



Këto krijesa janë jetike për atë që ne ushqehemi dhe si duket fshat ynë,” thotë Gill Perkins, shefi ekzekutiv i Bumblebee Trust Trust. “Ata ofrojnë një shërbim të tërë ekosistemi”.

Një botë pa bletë do të dukej shumë ndryshe dhe do të ndryshonte jetën tonë jashtëzakonisht shumë. Bletët janë polenizuesit më të rëndësishëm në planet, duke fekonduar një e tretën e ushqimit që hamë dhe 80% e bimëve të lulëzuara. Bletët dhe insektet e tjera polenizuese kanë një vlerë globale ekonomike prej rreth (150 miliard $) dhe kontribuojnë rreth 690 milion (850 milion dollarë) në ekonominë e Mbretërisë së Bashkuar çdo vit, sipas një studimi të Universitetit të Readingut.

Një nga ndikimet më të mëdha mjedisore të mbylljes globale ka qenë ulja e ndjeshme e ndotjes së ajrit.

Në një botë me më pak ndotje të ajrit, bletët mund të bëjnë më të shkurtër dhe më fitimprurës “udhëtimet e tyre për nektarin”, dhe kjo mund t’i ndihmojë ato të qëndrojnë më shumë të rinj”, thotë Mark Brown.

Më pak tym nga makinat në rrugë e bën më të lehtë që bletët të ushqehen, pasi ndotja e ajrit ul ndjeshëm forcën dhe jetëgjatësinë e aromave të lules, sipas një studimi të vitit 2016. Ndotësit shkatërrojnë molekulat aromë të emetuara nga bimët, duke e bërë më të vështirë për bletët të zbulojnë ushqimin. Kjo do të thotë se ato shpesh përfundojnë duke fluturuar më tej për të gjetur ushqim dhe për ta sjellë atë përsëri në foletë e tyre.

Përqendrimet e ozonit nga 60 pjesë për miliardë, të cilat Agjensia e Mbrojtjes së Mjedisit të SH.B.A.-së i cilëson si “të ulëta”, ishin të mjaftueshme për të shkaktuar ndryshime kimike që ngatërruan bletët dhe i ndaluan ato të ushqehen në mënyrë të efektshme, zbuloi studimi.

Më pak vetura në rrugë do të thotë përfitime të tjera edhe për bletët. Numri i vdekjeve të bletëve ka të ngjarë të bjerë ndërsa udhëtimet e makinave zvogëlohen gjatë izolimit, vëren Brown. Një studim i vitit 2015 nga studiuesit kanadezë vlerësoi se 24 miliardë bletë dhe grerëza vriten nga automjetet në rrugë nëpër Amerikën e Veriut çdo vit.

Dhe ndërsa këshillat bashkiake në Mbretërinë e Bashkuar po forcojnë reduktimet në shpenzime për shkak të koronavirusit, shumë prej tyre kanë ndaluar mirëmbajtjen e pragjeve të rrugës të cilat janë kthyer në habitatet e harlisura si rezultat. “Ky zhvillim i papritur i luleve mund të jetë një përfitim tjetër për bletët, me ushqimin ekstra që ato ofrojnë rritjen e popullatës së bletëve,” thotë Brown.

Ekologjistët në Mbretërinë e Bashkuar u bëjnë thirrje këshillave bashkiake të lejojnë që shkurret të egërohen për vite me rradhë, duke zhvilluar fushata të tilla si “Mos e krasit, le të rritet“.

Brown sugjeron që këshillat tani mund të zbulojnë përfitimet financiare dhe mjedisore për të mos shkurtuar pragjet e shtëpive gjatë mbylljes dhe mund të vazhdojnë praktikën pasi të jenë hequr kufizimet.

Ndërsa gjërat mund të përmisoheshin përkohësisht për bletën e egër, kufizimet e udhëtimit kanë penguar përpjekjet e dashamirsve të natyrës për të mbledhur të dhëna se si po veprojnë. Në mënyrë tipike, studimet e mëdha të insekteve kryhen nga shkencëtarët çdo pranverë. Por Trusti i Konservimit të Bletëve në Mbretërinë e Bashkuar ka pezulluar soditjet në natyrë, vezhgim dhe raportet mujore nga vullnetarët për të llogaritur numrin e bletëve në të gjithë vendin.

“Nuk është një udhëtim thelbësor, kështu që kemi kërkuar nga njerëzit që të mos bëjnë ato shëtitje. Ne nuk kemi qenë në gjendje ta bëjmë mbledhjen e të dhënave“, thotë Perkins.

“Njerëzit kanë filluar të kuptojnë se si shëndeti i tyre mendor dhe mirëqenia mbështetet nga natyra – veçanërisht nga bletët”, vijon Gill Perkins.

Në vend të kësaj, ekologjistët dhe grupet e konservimit i kanë bërë thirrje publikut të gjerë që t’i ndihmojë ata të mbledhin të dhëna shkencore gjatë kësaj kohe. “Shkenca e qytetarëve” është jetësore ndërsa anketimet zyrtare janë pezulluar, sipas ekologut Claire Carvell i cili drejton Skemën e Monitorimit të Pollinatorëve në Mbretërinë e Bashkuar.

Dokush mund të marrë pjesë në skemë duke kompletuar atë që njihet si një Lule e vizituar nga insektet . Kjo përfshin monitorimin e një copë lule të vogël në kopshtin tuaj për 10 minuta, duke numëruar numrin e insekteve që shihni dhe plotësimin e një forme në internet.

Një ndryshim që Perkins parashikon të sjellë zhvillim, sidoqoftë, është lidhja e njerëzve me natyrën. “Ata kanë filluar të kuptojnë se si shëndeti i tyre mendor dhe mirëqenia, mbështetet nga natyra – veçanërisht nga bletët, të cilat janë aq ikonike dhe të bukura dhe të lehta“, thotë ajo. “Shpresoj që të mbetet pas izolimit”./ BBC/


Etiketa: ,

CLOSE
CLOSE
Pas