fbpx

Mapo Letrare

Rënia e qytetit





               Publikuar në : 19:10 - 30/11/19 |
Mark Simoni

Mark Simoni


E hapi dy kapakësh dritaren për të parë mëhallat e vjetra, qosh e në qosh. Ndoshta s’kishte për tu kthyer kurrë më në atë vend. Dhe kjo e përmalloi. Dritarja iu duk më e madhe se herët e tjera. Jashtë, një erë e tërbuar, që sukullonte çdo gjë, ulërinte skutave. Ndërsa qyteti përtej flinte si një fëmijë i rënë tashmë në paqe. Morti vendosi të rrinte tërë natën aty. Dhe ta kundronte atë vend, ato pullaze shtëpiash që vazhdonin deri tutje, rrugicat e ngushta me kalldrëm, erërat që iknin si të marra. Të nesërmen, sa të zbardhte do të nisej, me një çantë me rrangullat e veta hedhur në shpinë. E pati marrë malli fort për vendin e tij. Nata qe xhang-xhing, e heshtur. Tek tuk ndonjë angullimë qeni të sëmurë apo vrapi i tmerruar i ndonjë mace fillikate që ikte prej frikës së hijeve. Diku, në qosh të qytetit, përtej mëhallave dëgjohej ecja e lodhur e një kali. Ishte aq larg sa nuk merrej vesh, nëse po ikte nga qyteti apo përkundrazi, po vinte drejt tij.



Nuk pati dalë akoma drita kur Morti e kuptoi se atje thellë mëhallëve diçka po sukullohej e tërbohej dalëngadalë. Nuk qe i zoti të kapte atë se çfarë po ndodhte, por e ndjeu. Iu bë se dëgjoi klithje të tërbuara minjsh. Diku angullima e qenve qe e thekshme, si në netët kur qentë e ndjenin se do të vdiste dikush. Macet e sëmura ia mësynë rrugicave e pullazeve të vjetër. Kuajt se nga dolën, sikur të kishin qenë diku fare pranë dhe iu lëshuan qytetit me tërbim. Të dalë krejt mendsh, hingëllinin në kupë të qiellit, iknin me revan dhe ktheheshin prap duke lëshuar xixa dhe flakë me patkonjtë e tyre, nëpër kalldrëmin e vjetër, pa u ndalur. Silleshin rrotull mëhallëve si në alarm.


Mortin e kapi ankthi dhe frika se nuk do mund të dilte më nga ky vend, kishte rënë në grackën e tij. Diçka po i ndodhte mëhallëve. Poshtë dritares u dëgjuan çapat e një kali të lodhur, i vetmi kalë që ecte ngadalë nëpër qytet. Dukej se vinte nga një rrugë e largët dhe s’kishte fare punë me hallin dhe tërbimin e kuajve të tjerë. Morti u var në parvaz për të shikuar më mirë. Dhe pa se kali tërhiqte një karroce të mjerë, mbushur me rraqe e rrangulla. Vetëm kur diçka flakëriu zbehtë mbi karrocë, Morti dalloi se atje qe një kapicë, po, po, një turrë e madhe me shishe, të hedhura kuturu. Ua mbërtheu sytë, dhe pa se disa prej shisheve qenë qarë, u patën dalë tufa letrash. Qe bash ashtu. Shishet qenë krejt si shishet e tij, me jetë njerëzish brenda. Karroca po ikte tutje. U mat të thërriste e ta ndalte, po s’kishte kujt t’i bënte zë, karroca s’kishte karrocier. Mësyu nga dera dhe ra vrap shkallësh, por kur doli në rrugë as karroca s’qe më, ishte zhdukur. Madje as troku i kalit nuk dëgjohej kund.

Kur u kthye në dhomë qe krejt i drobitur. Nuk kishte aspak forcë të mblidhte teshat e sendet dhe të ikte. Megjithëse, e kishte një alarm të zbehtë që i thoshte të nisej sa më parë.

Në fillim u duk si një jehonë e rëndë, një oshtimë që i afrohej me rrëmbim qytetit. Oda filloi të lëvizte, sendet u lëkundën ngadalë e me ngulm dhe nisën të rrëzoheshin mbi dysheme. U dëgjua kërcitja e brinjëve të ndërtesës. E kuptoi. Tërmet. Po, po, tërmet. S’dinte ç’të bënte, nuk kishte aspak forcë të reagonte. Përtej dritares Morti shikoi oxhaqet që shkuleshin me rropamë, tjegullat rrëshqisnin e shembeshin me gjithë trarët dhe binin brenda, pa shkokëlimin e ngadaltë të shtëpive dhe rroposjen e tyre, britma, pluhur, fjolla flake, linja dhe tela që këputeshin, shtylla dhe pemë që binin përmbys.

Vrapoi dhe ra poshtë, doli në rrugë. Pas ndjeu se kishte dhe plakën e bujtinës me tufën e qiraxhinjve nga mbrapa. U dëgjua një krisje e thatë dhe minarja e kampaneli u këputën në mes. Rrugicat i përmbyti një ujë i zi dhe nga të qarat e tokës dolën flakë të tërbuara. Kuaj, makina që iknin mes përmes qytetit, qen, klithja e godinave të rënda që hepoheshin anash ngadalë, (si të kishin mentesha), rrëzimi i tyre i mbytur.

Mace, minj, më tej godina e zyrave që u vithis si një anije e mbetur në rërë, plaka pa shamia që silleshin dhe kërkonin diçka, jehona që mekeshin e shuheshin ngadalë nën rrënoja, fëmijë të përgjumur që iknin kuturu dhe nuk dinin se për ku qenë nisur, tuba të qarë uji, fjolla tymi, gra që qanin dhe kërkonin të lemerisura rrënojave, zëra të mbytur që donin ndihmë, themele që rroposeshin akoma më tepër, rropama të rënda që binin mbyturazi, gërmadha, shtëpi të rëna gërmuq, godina që mbështeteshin në njëra tjetrën dhe shembeshin brenda të gjitha njëherësh, ambulanca e vetmuar që vetëm sa sillej kot si e çmendur me sirenën e saj të mekur, shtëpi që shkonin brinjazi dhe i binin në shpinë njëra tjetrës, britma dhe mallkime, flokë të shkulur dhe vaje, një sirenë që klithte si kà i prerë në qafë, vorret që nxirrnin fjolla të kaltra, flakë të çuditshme e ujë të ndryshkur, eshtra të vjetra që ecnin mbi ujin e zi dhe silleshin rrugicave të përmbytura. Mbi ujë notonin arka me petka nusesh, dyer, karrige, govata, tesha, kapele, arkivole bosh. Puset nxirrnin ujë dhe flakë njëherësh, (si një regëtimë e zbehtë iu kujtua vargu “Vërja flakën shiut”), zogj të trembur që dilnin nga pullazet, lakuriqë nate që silleshin kuturu, përsëri mace të trembura e kuaj të dalë mendsh, minj që dilnin e futeshin rrënojave. Shkëmbinj e gurë, shega të kuqe e blloqe të kalasë së vjetër, shkepeshin nga mali dhe derdheshin mbi qytet.

Në pak çaste çdo gjë u bë rrafsh me tokën, u rrënua krejt, si të mos kishte qenë kurrë. Qyteti kishte rënë përmbys, nuk ngrihej dot më, qe rrëzuar njëherë e përgjithmonë. Shkretëtira e rrënojave, gërmadhave, gurëve, tjegullave, tullave qe e pafund. Vetëm ndonjë fill i hollë tymi dhe curril uji dilte nga gërmadhat, si fryma e fundit e dikujt që jep shpirt. S’qenë më bujtina e vjetër rrangalle, dyqani i këpucëve të çuditshme, mejhanet, shtëpia e burrit që blinte ditarë, kinemaja e mëhallës së vjetër, papafingoja e plakës që shkoi në vdekje me dy monedhat në sy, përdhesja e vogël ku patën jetuar bjellorusët.

S’qe më në këmbë as konvikti ku qenë strehuar kongolezët. Nëpër renë e pluhurit, që rrinte pezull mbi qytet, Morti pa vajzat me tatuazhe dhe djalin me sperancë, gruan e këpucëve me zile që ecte zbathur, fallxhoren që sillej si e lafitur nëpër gërmadha, shtrigun e mbledhur kruspull e lakuriq dhe që mërmëriste fjalë të pakuptim, të zonjën e bujtinës hipur kaliboç mbi kurrizin e plakut të vet, gruan e bukur që ecte si në ëndërr. Diku mbi gërmadha ca njerëz patën marrë me vete plakun e verbër, (që shikonte vetëm brenda gjërave), i kërkonin diçka me ngulm dhe të alarmuar. Vetëm të marrët, aty këtu, shëtisnin krejt të qetë, dhe bënin po të njëjtat veprime që patën bërë kur qyteti kishte qenë në këmbë. Të mbledhura kruspull, mbi rrënoja rrinin plakat me të zeza, krejt të përhumbura, dhe qanin nën zë. Burrat silleshin vërdallë rrotull gërmadhave me sytë e hapur, si të çmendur.

Të parët në qytet nga larg mbërritën kronikanët, njerëzit e gazetave dhe lajmëtarët. Ato nuk u ndalën aspak tek rroposja e gjithë qytetit dhe tek hataja e gjëma e madhe që e pati gjetur atë vend. Thanë se një mallkim i çuditshëm dhe i pa dëgjuar ndonjëherë, akoma më i rëndë se sa vetë shembja e qyteti u pati rënë njerëzve të mëhallave të vjetra. Humbja e kujtesës. Po, po, humbja e kujtesës. Tashmë askush në atë qytet nuk mbante mend gjë, as emrat e vet, historitë, ngjarjet, fëmijërinë, as se çfarë kishte ndodhur e qe bërë në ato rrugica të ngushta, as të afërmit. Kujtesa qe bosh, më shkret se ai qytet i shkretuar. Njerëzit patën rënë në gjumin e turbullt të harresës. Nuk mundnin dot të shikonin më as ëndrra, imazhe, haluçinacione. Do të silleshin mbi gërmadha jerm, somnambul, pavetëdije, bosh, kot.

Mortin erdhën nga larg për ta marrë. E dashura i pati sjellë një palë petka të reja dhe të bukura. E gjetën mbi një rrënojë mbledhur kruspull, me sytë bosh, pa asnjë shprehje dhe kuptim. Qe zbardhur nga pluhuri dhe me zor e njohën. Ai vetë nuk njohu asnjërin. Nuk kuptoi asgjë nga ajo që i thanë se, patën ardhur ta merrnin për në qytetin e tij, ku e prisnin me mall miqtë. Nuk e dinte më qytetin, s’e kujtonte fare. Madje se pati parë kurrë, dhe ato njerëz që e kishin rrethuar as i njihte dhe as i kujtohej t’i kishte takuar ndonjëherë. Ndaj u kërkoi të mos e lëndoni dhe ta linin aty, nëpër ato themele dhe rrënoja.

(Shënim: Këto janëkapitujt e fundit tëromanittim “Qyteti me njësy”, botuar para 10 vitesh)


Etiketa: ,

Pas