fbpx

Mapo Letrare

Treni po niset  (tregim)





               Publikuar në : 17:00 - 22/06/19 |
mapo.alm

Luigji Pirandelo


Fliste marrakotshëm. “Po i nisin ethet cerebrale”, thoshin doktorët , dhe në të njëjtën mënyre thuhej sërisht e sërisht nga kolegët e punës, të cilët ktheheshin në grupe dy-tre vetëshe nga reparti, pas vizite. Sikur kishin një farë dëshire të veçantë në përcjelljen e lajmit me ton dhe terminologji shkencore, (të sapo mësuar), t’ia thoshin ndonjë kolegu të vonuar që takonin në rrugën e kthimit:



-Frenezi


– Encefalit

– Inflamacioni i membranës

– Ethe cerebrale

Donin të dukeshin sikur u vinte keq,  ndonëse në të vërtetë ishin kaq të lumtur

– Do vdesë? Do çmendet?

– Pff, s’e di?

– … vdesë, nuk besoj?

– Po ça thotë?

– Gjithmonë të njëjtën gjë. Përçart..

– I mjeri Beluka!

Dhe askujt nuk i shkonte ndërmend që, gjëja mund të ishte krejt e natyrshme, në kushtet e veçanta në të cilët gjëndej qyqari prej vitesh. Kjo, që i shfaqej Belukës si përçudnim, në fakt ishte zgjidhja më e natyrshme.

Një natë më parë Beluka i qe rebeluar shefit të zyrës, dhe pasi ky i fundit e pati qortuar, përgjigja kishte qënë thuajse fizike. Kush e priste këtë nga Beluka, njeriu më i butë dhe i nënshtruar, metodik dhe i duruar.

“I mbyllur”. Dikush prej kolegëve e kishte etiketuar në këtë mënyrë. I mbyllur i shkreti në të mjerën punë si llogaritar, pa kujtime, pa lëvizje, vetëm hyrje dalje numrash dhe përllogaritje të automatizuara taksash. E mbi këto shënime, fletore llogarie, inventarësh, rezymesh dhe bilancesh, referenca kusuresh. Arshivë e gjallë, ose ndryshe mushka e vjetër, që përparonte si shurdhmemeci, gjithnjë hap pas hapi të njëjtën rrugë. Po sa herë ky gomar kishte marrë kamshikë nga të tjerët dhe qe përqeshur pa mëshirë. E patën tallur, me dëshirën dhe kuriozitetin për të kuptuar sa mbante. Kishte marrë kamzhikë e therje mizore pa bërë zë, në një qetësi të paqtë, a thua se i takonin apo ndoshta se nuk i ndjente më, tani mbas vitesh zbutje shpine.

E pakonceptueshme  që kjo kryengritje dhe rebelim ,që bëri tani në fund, dukej sikur ishte nga një ndryshim i tiji mendor.

U tha se qortimin i mbrëmjes së shkuar e meritonte, mbasi  shefi i zyrës kishte të drejtë.

Beluka ishte paraqitur mëngjesin e ngjarjes me një çehre të re, çuditërisht me gjysëm ore vonesë, (ngjarje që dukej si kataklizëm në zyrë). Sikur fytyra i qe zgjeruar atë mëngjes. Edhe veshët dukej sikur i ishin zhbllokuar dhe dëgjonin dhe një herë zëra dhe zhurma të padëgjuara ndonjëherë.  Kështu, hareshëm, nga ajo hareja e paarsyeshme, i trumhasur qe futur atë mëngjes në zyrë. Dhë për gjithë ditën nuk pati bërë asgjë.  Në mbrëmje, kur shefi pati kotrolluar punët e kishte pyetur:

– Çfarë është kjo o Belukë? Çke  bërë sot?

Beluka me sytë e qeshur, kishte hapur duart në shenjë padije.

– Çfarë do thotë kjo? – kishte gërthitur shefi, dhe duke iu afruar, e pati shkundur për shpatullash. -Ooo Beluka!

-Asgjë! – i ishte përgjigjur Beluka me buzëqeshje të ngërdheshur dhe sfiduese.  -Treni, zoti shef!

– Treni? Çfarë treni?

– Ka fishkëllyer?

– Po ça djallin thua?

– Këtë natë, zoti shef. Ka fishkëllyer. Edëgjova kur fishkëllente.

– Treni?

– Po zotëri. Edhe ta dijë zotërote se ku arrita. Mbërrita në Siberi, madje më duket se në mes të pyejeve të Kongos, për një çast dhe menjëherë, zoti shef!

Nënëpunësit e tjerë, me të dëgjuar britmat e nervozuara të shefit, patën hyrë në zyrën e vogël të Belukës. Dhe duke dëgjuar përgjigjet e të gjorit ia kishin dhënë të qeshurave. Dhe atëherë shefi i zyrës, me nervat tel, i fyer nga të qeshurat dhe absurdi, pati marrë në dorë dhe rrahur viktimën e butë të sa e sa përqeshjeve të tija. Vetëm se kësaj rradhe viktima, për habinë dhe tmerrin e të gjithëve, ishte rebeluar, kishte sharë, dhe përsëriste me nervozizëm po atë marrëzinë e trenit. Të tjerëve me forcë u ishte dashur ta tërhiqni zvarrë drejt çmendinës. Vazhdonte gërthitjen për trenin, Dhe imitonte fishkëllimën, aq rënkuese, të largët, nëpër natë, të trishtë e të zvangur.

– Po nisemi zonja dhe zotërinj. Për ku? Për ku dëshironi?

Beluka i shikonte të gjithë, me sytë që duket sikur nuk ishin më të tijët. Ata sy që më parë ishin të ngysur, pa shkëlqim, e të thellë, tani vetëm qeshnin si sytë e fëmijëve dhe të rriturve të lumtur, ndërkohë që nga goja nxirrte fjalë pa lidhje. Të padëgjuara më parë, shprehi poetike, fantazi, marrëzira. Të habisnin këto fjalë sepse, nuk kuptohej se si patën çelur në gojën e tij, të krijuara nga një mëdje që njihte vetëm blloqe dhe regjistra llogarish, shurdh dhe i verbër ndaj jetës. Fliste Beluka për ballin e kaltër, për male të zbardhura, të ngritura drejt qieliit, fliste për përbindsha të thellësive të detit, që me bishtat e vëllimshëm vizatonin presje midis abiseve.

Kur erdhën dhe ma treguan mua ngjarjen, ngelën të hutuar, mbasi tek reagimi im nuk panë kurrëfarë çuditje, dhe as më të vagulltën habi.  E prita pra me heshtje lajmin. Në heshtje të dhimbshme. Mohova me kokë, dhe me rrudhje buzësh dhe hidhërim u thashë:

– Zotërinj, Beluka nuk është çmëndur. Duhet të jeni të sigurtë për këtë. Diçka i ka ndodhur, por është krejt e natyrshme. Asnjeri nuk mund t’a shpjegojë, sepse askush nuk di se ç’farë ka jetuar ai njeri deri më sot. Unë që e di pak, jam i sigurtë që do e marr vesh krejt natyrshëm, sapo të flas ca me të.

Rrugës për tek reparti ku ishte shtruar, mendoja me vehte “ Një njeriu që ka jetuar jetën e pamundur të Belukës,  çdo ngjarje, edhe më e lehta, edhe pengesa në një trotuar, mund t’i krijojë një pasojë të jashtëzakonshme, që askush nuk mund ta shpjegojë po nuk njohu sadopak jetën e tij. Me këtë jetë duhet bërë lidhja, dhe çdo gjë do duket e thjeshtë dhe e  qartë. Kush shikon bishtin e përbindëshit të shkëputur nga trupi, ky bisht do i duket i përbishëm, por kush do e shikojë ngjitur me trupin, i njëjti bisht do ngjajë krejtësisht i natyrshëm.”

Kurrë nuk kisha parë një njeri të jetonte si Beluka. Isha thjesht komshiu i tij, dhe jo vetëm unë por, të gjithë banorët e pallatit pyenim se si jetonte dot në ato kushte. Kishte në shtëpi tre të verbëra, vjehrën dhe motrën e vjehrrës, këto të dyja plaka të vjetra, me sytë e zbardhur dhe pa bebe. E verbra tjetër ishte e shoqja me qepallat si mur. Të trija donin shërbime. Bërtisnin nga mëngjesideri në darkë, mbasi askush nuk iu gjindej pranë. Dy të bijat, vejusha, qenë kthyer në shtepi me tre e katër fëmijë. Nuk kishin as kohën dhe as durimin të merreshin me të verbërat, veç ndonjëherë i  afroheshin të ëmës.  Me të ardhurat e vogla si llogaritar, nuk kishte si t’ia dilte i mjeri Beluka. Darkës bënte punë të dytë në shtëpi, kopjim  letrash me dorë. Kjo në mes të britmave të pesë femrave, dhe shtatë fëmijëve, derisa së bashku binin të flinin dymbëdhjetë vetë në tre shtretër. Tre shtretër të gjërë, format martesor, por gjithësesi tre.

Ngatërresa të tmerrshme, ndjekje, mobilje dhe pjata të thyera, të qara, britma dhe kërcime, sepse ndonjëri prej fëmijëve, në mes të errësirës i sulej krevatit të të verbërave, që flinin veçmas, të cilat për çdo natë ziheshin midis tyre se asnjëra nuk donte të rrinte në mes. Deri sa në fund binte qetësia. Dhe Beluka  më në fund mund të vazhdonte kopjet e tij, deri sa i rrëzohej stilolapsi, dhe sytë i mbylleshin vetvetiu. Atëherë mblidhte veten dhe shtrihej në një minder garravaç  e të shpupluar, shpesh pa ndërruar rrobat. Nga gjumi i thellë zgjohej për çdo mëngjes më i çatrafiluar se kurrë. Bash në këto kushte i kishte ndodhur fiksioni.

Kur unë  shkova tek vëndi i shtrimit ma shpjegoi vetë fill e për pe. Megjithëse ishte akoma entuziast, po ngjarjen se si kishte ndodhur ma rrëfeu krejt natyrshëm. Vazhdonte të tallej me mjekë e kolegë, që e besonin të çmendur.

– Ah sikur të ishte ashtu!

Zoti Beluka kishte vite e vite që pati harruar, me të vërtetë harruar, që ekzistonte bota. I zhytur në mundimin e vazhdueshëm të jetës, çdo ditë llogaritë e zyrës, pa marrë kurrë frymë, si një kafshë me sytë e fashuar, nga ato që dikur sillnin parmendën apo mullirin, pati vite që kishte harruar për ekzistencën e botës.

Dhe dy netë më parë, i rraskapitur në divanin e tij, i lodhur aq sa edhe gjumi nuk e pati zënë, krejt papritur, në thellësinë e natës, në largësi, kishte dëgjuar fishkëllimën e trenit. I ishte dukur sikur veshët iu shtaposen mbas kushedi sa vitesh. Fishkëllima e atij treni ia kishte shqepur dhe ia pati marrë tërë vuajtjet e jetës. Dhe tashti, si të kishte dalë nga kutija e varrit, merrte frymë ethshëm dhe gjithë hare në hapsirën pa kufi që i sillej rrotull. I ishte shtrënguar instiktivisht batanijeve që e mbulonin, me mendim se i qe kacavarur trenit që ecte nëpër natë.

Ahhh ishte, ishte jashtë shtëpisë së shtrembër, jashtë trishtimeve dhe mundimeve, ishte në botën e largët drejtë së cilës treni nisej… Firence, Bolonja, Torino, Venecia…. Qytete në të cilat, kur ishte i ri, pati qënë dhe, me siguri akoma atje shëndrisnin dritat. E pati harruar prej kohësh dhe i ishte mbyllur e ngushtuar bota përrreth. E tani po i  zbrazej në shpirt, dhunshëm. Ky çast për Belukën ishte si një impuls elektrik që tejçohej në tërë botën. Dhe ai, me imagjinatën e zgjuar, papritur mund ta ndiqte impulsin në qytete të njohura dhe të panjohura, tokave të huaja, maleve, pyjeve, deteve.

Tani, në çastin që ai po vuante, malet ngrinin drejt qiellit të mesnatës ballin e kaltër,dhe Beluka i shikonte e i shikonte, shihte oqeane dhe pyje.  Vetëm tani, që bota i hyri në shpirt, i shkreti po gjente ngushëllim, qetësi e paqe! I mjaftonte të ngrihej me mundim, dhe me imagjinatën e tij të merrte një frymë ajër në botë.

Natyrisht që ditën e parë të dalldisë Beluka e kishte tepruar. Kishte pirë. E gjithë bota përnjëherësh në shpirt, si kataklizmë. Po pak nga pak do e mblidhte veten. Ishte akoma i dehur nga ajri i tepërt, e ndjente.  Por do i dilte, sa të merrte veten. Dhe do i kërkonte falje shefit, do të nisej për tek zyra dhe llogaritë. Vetëm se, edhe shefi nuk mund të kërkonte më tepër më nga ai, si në të shkuarën. Duhej të lëshonte pe’ nganjëherë që, midis rezymeve, bilanceve dhe regjistrave, Beluka  të bënte një xhiro për në Siberi… ose në pyjet e gjalla të Kongos.

– Vetëm një çast zoti shef!

 

PERKTHEU GIRNI SIMONI


Etiketa:

CLOSE
CLOSE
Pas